De klimaatrealiteit laat zich steeds nadrukkelijker voelen: nattere winters, drogere zomers en een groeiende druk op landbouw en natuur. In de Moerbeke-Polder kiezen ze ervoor om niet af te wachten, maar vooruit te denken. Met een innovatief plan willen ze een dekzandrug nabij de Oostvaart omvormen tot een gigantische zoetwaterspons — een slimme ingreep die water vasthoudt wanneer het overvloedig is, en beschikbaar maakt wanneer het schaars wordt.

Van probleem naar oplossing

De uitdaging is bekend. In de winter kampen we met verzadigde bodems en overtollig water dat snel wordt afgevoerd naar waterlopen en uiteindelijk de zee. In de zomer draait het beeld volledig om: dalende grondwaterstanden, droogtestress voor gewassen en natuur, en een toenemende vraag naar irrigatiewater.

De kern van de oplossing? Water langer vasthouden in het landschap.

Daar zet Moerbeke-Polder al decennia op in. “Dertig jaar geleden werd hier al pionierswerk verricht met de aanleg van stuwen om waterpeilen beter te beheren”, klinkt het. Die aanpak krijgt nu een nieuwe, ambitieuze dimensie.

Een spons voor zoet water

Binnen het project ‘Waterzekere Moerbeke-Polder’, ondersteund door het LEADER-programma, wordt onderzocht hoe de dekzandrug in het noorden van het Waasland kan functioneren als een natuurlijke zoetwaterbuffer. Met een studiebudget van meer dan 190.000 euro — waarvan 65% gesubsidieerd — wordt nagegaan in welke mate dit hoger gelegen gebied water kan opslaan en geleidelijk vrijgeven.

Het concept is helder: overtollig winterwater maximaal laten infiltreren en bufferen, zodat het beschikbaar blijft tijdens droge periodes. Zo ontstaat een robuuster watersysteem dat zowel landbouw als natuur ondersteunt.

Parallel wordt ook onderzocht hoe veranderingen in oppervlakte- en grondwaterpeilen doorwerken op de omgeving, onder meer in het gebied rond het Pereboomsgat. Die kennis is cruciaal om gerichte en gedragen maatregelen te kunnen nemen.

Oog voor risico’s

Innovatie gaat hand in hand met voorzichtigheid. Een belangrijke uitdaging in het gebied is de verzilting van de Moervaart, een probleem dat ook in het Gentse havengebied speelt. Het is essentieel te vermijden dat zout water wordt vastgehouden in landbouw- of natuurgebieden.

Daarom maakt ook monitoring van de waterkwaliteit integraal deel uit van het onderzoek. Enkel zo kan gegarandeerd worden dat de oplossingen duurzaam én veilig zijn.

Polders als motor van klimaatrobuust waterbeheer

Met dit project onderstreept de Moerbeke-Polder opnieuw de rol van polders als voortrekkers in slim waterbeheer. Door in te zetten op buffering, infiltratie en kennisopbouw, dragen ze actief bij aan een klimaatrobuuste inrichting van het landschap.

De studie loopt tot eind 2028, maar de ambitie is nu al duidelijk: bouwen aan een omgeving waar water geen bedreiging vormt, maar een strategische troef is — voor landbouw, natuur én samenleving.